Wzór IPET 2026 według aktualnego rozporządzenia

Poszukiwanie „wzoru IPET 2026” zwykle zaczyna się od potrzeby uporządkowania pracy zespołu. Warto jednak pamiętać, że dobry wzór nie jest gotowym programem dla każdego ucznia. Powinien prowadzić przez elementy wymagane prawem, pozostawiając miejsce na indywidualną ocenę funkcjonowania, cele i działania odpowiadające konkretnej sytuacji. Poniższa struktura jest praktycznym szkieletem do dalszego dostosowania przez placówkę, a nie urzędowym formularzem.

IPET należy do obszaru ucznia ze SPE i edukacji włączającej. Podstawą prawną zakresu programu jest § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 9 sierpnia 2017 r. dotyczącego organizowania kształcenia specjalnego. Rozporządzenie wskazuje obowiązkową zawartość, ale nie ustanawia jednego graficznego formularza dla wszystkich szkół. Placówka może więc uporządkować dokument po swojemu, pod warunkiem ujęcia wszystkich wymaganych obszarów.

Czytaj także o IPET: IPET – co to jest i co zawiera; IPET i WOPFU – czym się różnią?; Ile razy w roku modyfikuje się IPET?.

Zanim zespół zacznie wypełniać wzór

Program powstaje po dokonaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia. Wynika to z § 6 ust. 4 rozporządzenia. Praca nie powinna zaczynać się od kopiowania ubiegłorocznego dokumentu, lecz od zebrania aktualnych informacji: zaleceń orzeczenia, obserwacji nauczycieli, wyników dotychczasowego wsparcia, sposobu komunikacji, relacji społecznych, samodzielności, zainteresowań i czynników utrudniających udział w zajęciach.

Warto przygotować materiały przed spotkaniem zespołu. Każdy nauczyciel może krótko opisać sytuacje, w których uczeń funkcjonuje dobrze, trudności powtarzające się na jego zajęciach oraz strategie, które przynoszą efekt. Specjaliści uzupełniają obraz o informacje z prowadzonych zajęć, a rodzice lub pełnoletni uczeń wnoszą perspektywę codziennego funkcjonowania i własnych priorytetów. Tak przygotowane spotkanie pozwala wypełnić dokument konkretnie, bez ogólników.

Proponowana struktura wzoru IPET

1. Dane organizacyjne

W tej części można umieścić dane ucznia niezbędne do identyfikacji dokumentu, klasę lub oddział, etap edukacyjny, datę i okres obowiązywania programu oraz informacje o orzeczeniu. Zakres danych powinien być ograniczony do potrzeb placówki. Nie ma potrzeby przepisywania do formularza wszystkich informacji medycznych ani całej treści orzeczenia.

2. Podsumowanie WOPFU

Krótka synteza powinna przedstawiać mocne strony, potrzeby rozwojowe i edukacyjne, możliwości psychofizyczne oraz bariery i ograniczenia utrudniające funkcjonowanie i uczestnictwo ucznia. Zakres WOPFU wynika z § 6 ust. 10 rozporządzenia. W tej części warto wskazać także zainteresowania, preferowane sposoby uczenia się, komunikowania i regulowania napięcia oraz warunki sprzyjające samodzielności.

Nie należy tworzyć katalogu etykiet. Informacja jest przydatna wtedy, gdy prowadzi do decyzji dydaktycznej lub organizacyjnej. Zapis „uczeń ma trudności z koncentracją” można doprecyzować: przy jakich zadaniach pojawia się trudność, jak długo uczeń zwykle pracuje, które bodźce przeszkadzają i co pomaga wrócić do działania.

3. Zakres i sposób dostosowania wymagań

§ 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wymaga określenia zakresu i sposobu dostosowania programu wychowania przedszkolnego lub wymagań edukacyjnych do potrzeb i możliwości ucznia. Praktyczna tabela może mieć kolumny: obszar, rozpoznana potrzeba, sposób dostosowania, sytuacje stosowania oraz osoba odpowiedzialna. Dzięki temu zespół unika zapisu, który brzmi poprawnie, ale nie podpowiada nauczycielowi, co zrobić.

Dostosowania mogą dotyczyć formy instrukcji, ilości materiału przedstawianego jednocześnie, czasu na wykonanie zadania, sposobu notowania, organizacji miejsca, pomocy wizualnych, pracy w parze, przerw regulacyjnych lub form sprawdzania wiedzy. Muszą jednak pozostawać indywidualne i wynikać z rozpoznania, a nie z samej nazwy niepełnosprawności.

4. Cele edukacyjne, terapeutyczne i związane z uczestnictwem

Wzór powinien odróżniać cele od działań. Cel opisuje oczekiwaną zmianę w funkcjonowaniu ucznia, natomiast działanie wskazuje, w jaki sposób zespół będzie tę zmianę wspierał. Pomocne są pola: punkt wyjścia, cel, kryterium obserwacji, termin przeglądu i osoba zbierająca informacje. Kryterium nie musi być rozbudowanym pomiarem; może nim być powtarzalna obserwacja konkretnego zachowania w określonej sytuacji.

5. Zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów

Program powinien obejmować zintegrowane działania ukierunkowane na poprawę funkcjonowania ucznia, w tym – odpowiednio do podstawy kształcenia specjalnego – działania rewalidacyjne, resocjalizacyjne albo socjoterapeutyczne. W tej części warto pokazać, jak strategie stosowane podczas zajęć specjalistycznych będą przenoszone na lekcje, przerwy i inne szkolne sytuacje. Spójność zespołu jest ważniejsza niż liczba zapisanych metod.

6. Formy pomocy i zajęcia

§ 6 ust. 1 pkt 3 i 5 rozporządzenia przewiduje wskazanie form i okresu udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej, wymiaru godzin oraz zajęć rewalidacyjnych i innych zajęć odpowiednich ze względu na potrzeby ucznia. Formularz może zawierać nazwę formy wsparcia, okres, wymiar, cel oraz prowadzącego. Dane powinny być zgodne z decyzjami organizacyjnymi placówki.

7. Wsparcie rodziców i współpraca

W IPET określa się działania wspierające rodziców oraz zakres współdziałania z poradniami i innymi instytucjami, jeżeli taka współpraca jest potrzebna. Zamiast hasła „stały kontakt z rodzicami” warto ustalić cel kontaktu, kanał, częstotliwość i rodzaj informacji, które mają być wymieniane. Współpraca powinna służyć ciągłości wsparcia, a nie przerzucaniu odpowiedzialności między domem i szkołą.

8. Warunki organizacji kształcenia

Dokument powinien wskazywać rodzaj i sposób dostosowania warunków organizacji kształcenia do rodzaju niepełnosprawności ucznia, w tym – jeśli jest to potrzebne – wykorzystanie technologii wspomagających. Można opisać miejsce w sali, dostęp do materiałów, sposób przemieszczania, komunikację alternatywną lub wspomagającą, ograniczenie bodźców oraz zasady korzystania ze sprzętu.

9. Zajęcia realizowane indywidualnie lub w małej grupie

Jeśli WOPFU i potrzeby ucznia uzasadniają realizowanie wybranych zajęć indywidualnie albo w grupie do pięciu uczniów, program określa takie zajęcia. Podstawę stanowi § 6 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia. Wzór powinien pozostawiać miejsce na uzasadnienie funkcjonalne i ustalenie sposobu włączania ucznia w zajęcia z oddziałem.

10. Ocena efektywności i decyzje zespołu

Na końcu dokumentu warto umieścić tabelę do okresowej oceny: cel, zaobserwowany postęp, skuteczne strategie, trudności, decyzja o kontynuacji lub zmianie oraz nowe ustalenia. Zgodnie z § 6 ust. 9 zespół co najmniej dwa razy w roku szkolnym dokonuje okresowej WOPFU, uwzględnia ocenę efektywności programu, i w miarę potrzeb modyfikuje IPET.

Jak pisać, żeby dokument był użyteczny?

Najlepszy formularz nie zastąpi jasnego języka. Warto używać czasowników opisujących konkretne działania: „dzieli polecenie na dwa etapy”, „udostępnia plan wizualny”, „uprzedza o zmianie aktywności”, „sprawdza zrozumienie polecenia”. Sformułowania „w miarę potrzeb”, „indywidualne podejście” lub „wspieranie ucznia” wymagają doprecyzowania, ponieważ różne osoby mogą rozumieć je inaczej.

Dokument powinien być możliwy do stosowania przez wszystkich nauczycieli uczących ucznia. Przydatna jest zwięzła karta najważniejszych strategii, wynikająca z pełnego programu, ale nie zastępująca go. Zespół może też ustalić jeden wspólny sposób notowania obserwacji, aby podczas kolejnej WOPFU opierać decyzje na informacjach z różnych sytuacji, a nie na pojedynczym zdarzeniu.

Kontrola kompletności wzoru

• Czy struktura obejmuje wszystkie elementy wymienione w § 6 ust. 1 rozporządzenia?
• Czy treść wynika z aktualnej WOPFU i orzeczenia?
• Czy cele są odróżnione od metod i zajęć?
• Czy dostosowania są konkretne i możliwe do zastosowania?
• Czy program wskazuje współpracę zespołu oraz rodziców?
• Czy ustalono sposób oceny efektywności i termin przeglądu?
• Czy rodzice albo pełnoletni uczeń otrzymają kopię programu zgodnie z § 6 ust. 12?

Wzór IPET na 2026 rok powinien przede wszystkim chronić indywidualny charakter programu. Jeśli formularz prowadzi zespół od rzetelnej oceny funkcjonowania do konkretnych, wspólnych działań i późniejszej oceny ich efektów, spełnia swoją praktyczną rolę. Przed użyciem placówka powinna sprawdzić go pod kątem aktualnych przepisów, własnej organizacji oraz zasad ochrony danych.

Przykładowy zapis jednego wiersza programu

Rozpoznana potrzeba: uczeń traci kolejność podczas samodzielnej pracy z instrukcją zawierającą więcej niż dwa etapy. Cel: zrealizuje zadanie trzyetapowe, korzystając z planu i najwyżej jednej podpowiedzi. Działanie: nauczyciel przekazuje kartę kroków, modeluje jej użycie przy nowym typie zadania i zaznacza miejsce rozpoczęcia. Ocena: raz w tygodniu odnotowuje liczbę podpowiedzi w podobnym zadaniu.

Taki wiersz nie jest gotową treścią do skopiowania. Pokazuje zależność między obserwacją, celem, wsparciem i sprawdzeniem efektu. W prawdziwym IPET zapis musi wynikać z WOPFU konkretnego ucznia. Warto również wskazać, jak strategia będzie stosowana przez innych nauczycieli i kiedy zespół podejmie decyzję o jej utrzymaniu, zmianie albo stopniowym wycofaniu.

Jak przetestować własny formularz?

Przed wprowadzeniem wzoru można poprosić zespół o wypełnienie jednego anonimowego przykładu. Następnie inny nauczyciel czyta gotowy zapis i odpowiada, co zrobiłby na najbliższej lekcji. Jeśli musi zgadywać znaczenie dostosowania albo nie wie, kto odpowiada za działanie, pole formularza lub instrukcja wymagają zmiany.

Warto sprawdzić także, czy wzór nie zachęca do powtarzania tego samego opisu w kilku miejscach, czy pozwala wskazać mocne strony oraz czy pomieści krótką ocenę efektów. Formularz powinien ułatwiać rozmowę zespołu. Nie może zastępować jej automatycznym kopiowaniem treści.